|
په عراق کې دعراقي اوسيدونکودوژلو شميرورځ په ورځ ډيريږي اولوړيږي ،تردااوسه
په عراق کې يومليون غيرنظمي وګړي وژل سويدي!
دانټـــرنيټ دفارسي منابعوڅخه
ژباړونکي:(عزيزاحمدخوارمل
دانيل بيتز:ددي مقالي ليکوونکي دمتروپه نوم په ورځپاني کې چې هره ورځ دلندن
دترمځکي لاندي مترو،داوسپنۍ دپټلي دمسوؤلينولخواخپريږي اودمتروپه هرتم ځاي
کې بيله بيعي اوبي قيمته پرخلکوباندي ويشل کيږي،په دغه ورځپاني کې يې وليکل
: په ډير اټکل سره ددي مياشتي ترپاي ته رسيدوپوري دعراق دجګړي مصرف ،دجګړه
ماروګروپونواوښورښي عراقيانو سره په مبارزه کې د انګليس ددولت جګړيز مصرف
دپنځه (۵)
ملياردونه هم واوښت ،مګرانساني تلفات به هم تردي ډيراوډيرتره وي،خصوصا
دغيرنظامي خلکووژنه اوقرباني کيدل چې ديوي نوي څيړني پربنسټ چې دعراق
دجګړي دڅلرمي کاليزي په هکله خپورشو دوژل سوخلکوشمير تريومليون کسه ډيرتره
دي ،
دعراق دلمړي کال دنيونو وروسته دانګليس ډيرترينه ټول دنظامي برخي مصرف تردري
اعشاره يو(۱.۳)
ميليارده پوندوپوري ورسيدي . په راتلونکي کال کې به دانګليسي سربازانو په
شميرکې به لږوالي هم رامنځته شي اودغه لږوالي به ددي سبب وګرځي چې نظامي
مصرف به هم ونهه سوه لس (۹۱۰)مليونه
پوندوته ورسيږي مګرپه دووتيروکلونوکې دانګليس نظامي بودجي ډيروالي يې پيداکړي
وو چې دغه ډيروالي دمعاشونوپه ورکولوسره او دوسايلو اووسلوپه اړه هم کيدي شي
محاسبه سي .
سربيره پردي دغه دتوجووړپوندونوباندي ، دانګليس دماليه ورکوونکو له ماليي
نه هم د نظامي بودجي وحساب ته ورګډيږي ،لاتراوسه ددي جګړي درښتين والي
اوعقلانيت پرسر چې دغه جګړه ډير قربانيان لري ډيري خبراتري اوناندري په دي هکله
رامنځته شوي دي .
تيره اونۍ يوي استراليائي څيړونکي ددي جګړي دغيرنظامي
قربانيانواووژل سوخلکويونوي شميريې خپورکړ چې دڅلورو(۴)
ډولو اطلاعاتي ګروپونودخپاري شوي اوراټول سوي اطلاعاتوپربنسټ ،دوژل سوخلکودشمير
څخه عبارت دي اود ټولووژل سوخلکود مړو شميريو(۱)ميليون
کسوته رسيږي چې دغه اطلاعات دملګرومليتونودسازمان،دکمکيانودبيناددڅانګي
،دملګرومليتونودسازمان ،دوګړود پيژندني اودوګړودشمير دڅانګي اودموظفوروغتيايې
ډاکترانودليکونواوداسنادوله مخۍ دغه شميرنه څرګنده اوخپاره سوي دي .دډاکتر
گيدون پولياشميرنه چې د(۶۵۵۰۰۰
) وژل
شوي کسانوشمير وو له دغه شميرڅخه هم تراندازي ډيروژل سوي دي .
په عراق کې دائتلافي اومتحدينوقواووياندوويل جګړه ودره وي اوتم يې کړي ده
څرګنده کړ دغه «دوژنوشمير
حيرانونکي دي »،ده
وويل «دموښتواوديرغل
له پيل څخه
وروسته ترڅلرو (۴)کلونونه
په عراق کې موږيې اوس وينو چې داجګړه يوه ستره غميزه ده»
هغه څه چې موږمخ دمخه ويلي وو،هغه ټول رامنځته سول مګرهغسي چې موږويلي وه، وضعه
ډيره بدتره اوويجاړه ونکي زموږترويلو رامنځته سول
».
څلرمه کاليزه
په داهيسي شرايطوکې لمانخل کيږي چې دانګليس دولت غواړي خپل دسربازانوشمير په
عراق کې و(۵۵۰۰)
کسوته راټيته اوراکم يې کړي ،اوتر(۲۰۰۹)ميلادي
کال پوري له عراق څخه ووځې .
هم
هغسي چې توني بلر ځان وتقاعدته سموي اوپرکورکښيني ،يوشميرډيرکسان په دي باوري
دي چې پرصدام حسين باندي يرغل دده پريګړه دجورج بوش سره،ده ته دلمړي وزيرپه
توګه ديوي ستري خاطري په ډول پاتيږي .
دده
ملګري او پړيکړه دجګړي په هکله دکارګر دګوند د غړوترمنځ دجلاوالي سبب وګرځيدي
اوڅلور(۴)
تنه دکارګرد ګوندوزيران له دندونه لاس واخيستل اودانګلستان دپارلمان
داستازوستري سر غړوني دتوني بلر دلمړي وزارت په دوران کښې رامنځته سو،کله چې (۱۳۹)
يوسلونهه ديرش تنه دکارګر دګونداستازودعواموپه مجلس کې ددولت دراوړاندي سوي
لايحي وړانديزچې دجګړي په هکله وړاندي سول مخالفه رايه يې ورکړل اوددغه دليل
پربنسټ چې کارګرګونددعواموپه مجلس کې اکثريت يې درلودل ،د(۱۶۲)تنوڅخه
د۲۰۰۵
کال يې په ټولو ټاکنوکښې و(۶۶)
وشپوږشپيتوتنوته ورسيدي .
ښاغلي توني بلرپه دغه اړه ډيري هلي ځلي وکړي څوځلي يې په وار،وارسره ز
يارايستلي دي چې ترڅو پرعراق باندي نظامي يرغل دصدام حسين دديکتاتوري نظام
دنړيدوسره په اړيکوورکولوسره، اوديودموکراتيک دولت درامنځته کولو سره توجهي کړي
اوپه دي هکله دخبراترو،ګوت نيونواودناندرو مخه ونيسي مګر دي يې مني چې وينه
توني اودغيرنظامي خلکو وژنه چې په عراق کې ادامه لري يوه ستره غميزه
اوفاجعه ده .
دعراق په دغه جنګ جګړوکې تردا اوسه پوري (۱۳۴)
يوسلوڅلرويشت تنه انګليسي سربازان اوتردروزرودوه سوه (۳۲۰۰)
نه ډير امريکايي سربازان مړه سويدي . اودبله خوانه دعراق هيوادهمدا اوس
دټروريسټيانو،دسکتاريسټانوپه ځاله تبديل سويدي اوديرغلګروقواوپه وړاندي
ديوشميرښورښيانو جنګ جګړي دعراق دنيونواودښکيلاګروپه وړاندي ترسره کيږي ،چې
دانسانانوتښتوني ،بمب ايښودل دموټرانو په وسيله ځان وژني اوغلچکي يرغلونه
دسربازانوپه وړاندې ادامه لري .
د(۲۰۰۶)
ميلادي کال په وروستيودرومياشتوکښې ممکن ډيرترينه وينه توني دعراق دنيونو
نه تردا اوسه پوري وو اودغه ويني تويني اووژنۍ ددي سبب ګرځيدلي دي
ترڅوامريکائيان هم دا ومني چې يوڅه موښتي اوجنګ جګړي دداخلي جنګ اوجګړو
وضعيت يې ځان ته نيولي دي اودامنيتي ټرټلو سره رامنځته شويدي ،اودامريکي
ددولت پريکړه د(۲۱۵۰۰)
نورنوي سربازانو ليږدل وعراق ته ددي سبب وګرځيدي چې موښتي اوجنګ جګړي يوڅه
لږ سي .
په ۲۰۰۳
ميلادي کال کې دمارچ دمياشتي پرشلمه (۲۰)
مه دعراق نيونه پيل سواوپه سيمزي وخت دسهارپر(۳۳.۵)
دقيقي باندي دډيروچاودنوږغونه واوريدل سو .
- امريکا وايي
چې دعراق دولت دملګرومليتونودسازمان پريکړه ليک يې دډليزو وژنودوسلوپه هکله
دغه پريکړه ليک يې پرپښو لاندي کړيدي ،اوهمدارنګه هيڅ ډول وسلي هم پيدا نه سول
.
- د۲۰۰۳م
کال دمي دمياشتي پرلمړي نيټي باندي دامريکي دولت اعلان وکړ چې په عراق کې
دنظامي موښتواوجګړوبنسټيزه برخه پاي ته ورسيدل ،اودمتحدينواودائتلافي قواوپه
وسيله صدام حسين ونيول سو.
-توني بلر د۲۰۰۷م
کال دفبروري ديوويشنمي-۲۱
مي نيټي نه «
دسربازانود پړاوپه پړاووراوتلو
»
اعلان وکړهمدارنګه يې په دي هکله يې وويل چې انګليسي سربازان تر
۲۰۰۸م
کال پوري به په عراق کې پاتيږي .
- وژنۍ او مړنۍ
په عراق کې : په عراق کې دوژنو اومړنۍ شمير توپيرلري ،دعراق دجسدونودشميرني
دپروژي په وينا ددغو ډول مړنو اووژنو شميرټوله (۶۰۰۰۰)شپته
زره کسه اعلان سويدي .
دلانست جريدي
،هم دوژنواو مړنو شمير يې ټوله(۶۵۵۰۰۰)
تنه اعلان کړي وواودابل نوي شميرنه چې يواستراليائي څيړونکي ترسره کړيدي
اوتينګارپري کوي چې دوژل شوکسانوشميرپوره (۱۰۰۰۰۰)
يومليون تنه دي .
-
د
۲۰۰۳م
کال څخه ترداوسه پوري ټول دامريکايي سربازانو دوژل سومړوشمير و(۳۲۱۸)تنه
اودټپي سووسربازانوشميريې و(۲۳۴۱۷)
تنوورسيدي .
-
دمتحدينواوائتلافي
قواو دوژل سووسربازانوشمير (۲۵۸)
تنه دي ، چې ددغو له جملي نه (۱۳۴)
تنه يې انګليسي سربازان وژل سوي دي .
-
نظامي جګړيزه بودجه
،وانګليسي ماليه ورکوونکوته (۵)
پنځه مليارده پونډه محاسبه سوي دي . |
